Dzieje parafii

Dzieje parafii

XIII - XVIII

Wieś Uszew została założona w 1255 r. przez księcia Bolesława Wstydliwego. Parafia w Uszwi powstała w około siedemdziesiątym roku od założenia wsi. Z chwilą powstania otrzymała jako uposażenie 1 łan ziemi, co było niezbędnym warunkiem do wybudowania i erygowania kościoła oraz otrzymania kapłana do posług duszpasterskich. Pierwsza wzmianka o istnieniu parafii Uszew pochodzi z roku 1325, kiedy rozpoczęła się budowa kościoła pw. Wszystkich Świętych.
W 1346 r. Uszew została podniesiona do rangi miasta i stała się siedzibą klucza dóbr biskupstwa krakowskiego, obejmującego kilka okolicznych wsi, dlatego w latach 1331-1415 kilkakrotnie gościł w niej biskup krakowski wydając ważne decyzje dotyczące nie tylko klucza uszewskiego, ale i całego biskupstwa.
Oprócz działalności duszpasterskiej kościół prowadził szkoły parafialne, do czego był zobligowany uchwałą Soboru Laterańskiego z roku 1215. Początki szkolnictwa parafialnego w Uszwi sięgają roku 1539. Zgodnie z ówczesnymi realiami nauczyciel w szkole parafialnej uczył dzieci podstawowych modlitw, śpiewu kościelnego czy służenia do mszy, a tym samym czytania i pisania. Te pozytywne przedsięwzięcia zostały zniweczone przez działania wojenne drugiej połowy XVII w. Szkoły upadły. Nastąpiło również osłabienie życia religijnego. Kościół nastawił się w tym okresie na organizację różnych bractw religijnych. W Uszwi oraz sąsiednich parafiach powstawały zatem bractwa różańcowe, szkaplerzne i sodalicja mariańska.
W wyniku I rozbioru Polski w 1772 r. Uszew znalazła się pod panowaniem austriackim. Zgodnie z rozporządzeniem cesarza Józefa II z roku 1784 każdy proboszcz został mianowany urzędnikiem stanu cywilnego. W parafii Uszew metryki urodzin zaczęto prowadzić od 1772 r., zaś małżeństw i zgonów od 1784 r.
W latach 1623 - 1799 proboszczami w parafii Uszew byli:

1623-1634 Ks. Piotr Sitkowicz
1634-1648 Ks. Wojciech Nagoń
1648-1650 Ks. Stanisław Wiejkowic
1650- 1651 Ks. Urban Woliński
1651-1653 Ks. Andrzej Goczałowicz
1653-1657 Ks. Wawrzyniec Czopkowicz
1657-1657 Ks. Piotr Miklasiewicz
1657-1657 Ks. Adam Staliński
1658-1658 Ks. Łukasz Reskowicz
1658-1659 Ks. Mikołaj Krzepicki
1659-1659 Ks. Tomasz Bagiński
1659-1659 Ks. Marcin Laskiewicz
1659-1659 Ks. Piotr Frączkowicz
1659-1674 Ks. Jan Janoszowic
1674-1699 Ks. Walenty Ligęza
1699-1723 Ks. Stanisław Wosiński
1723-1723 Ks. Wojciech Gorzowksi
1723-1736 Ks. Kacper Pachowski
1736-1740 Ks. Dominik Okularski
1740-1745 Ks. Stanisław Gurski
1745-1745 Ks. Jakub Kaliński
1745-1764 Ks. Jan Barański
1764-1782 Ks. Ignacy Galiński
1782-1784 Ks. Józef Mietelski
1784-1790 Ks. Walenty Malinowski
1790-1799 Ks. Kajetan Przybyłowicz

XIX - XX

W II połowie XIX w. ważnym aspektem działalności parafii było powstanie w Uszwi szkoły trywialnej (pospolitej). Zgodnie z ustawą szkolną z roku 1805 szkoły znalazły się pod nadzorem władzy kościelnej. To dzięki staraniom ówczesnego proboszcza parafii i dziekana ks. Jana Mrożka w 1860 r. została otwarta w Uszwi szkoła trywialna, w której uczył organista Ambroży Wróblewski. Stan taki trwał do 1883 r., kiedy wyszła ustawa o ześwieczczeniu oświaty.
Z bogatej działalności proboszczów parafii Uszew w omawianym okresie dziejów, warto skoncentrować się na problemie szeroko pojętego duszpasterstwa. Na uwagę zasługuje działalność Towarzystwa Wstrzemięźliwości. W l. 1844 - 1891 śluby wstrzemięźliwości złożyło 1857 parafian. Stałą troską kolejnych proboszczów był kościół parafialny. Najwięcej czasu na jego renowację poświęcił, ze względu na długi okres proboszczowania (39 lat) ks. Wojciech Rogoziewicz. Częściowo jego wysiłek został zniweczony przez zniszczenia na początku i w końcowym okresie I wojny światowej. Na plebanii mieszkał wówczas sztab wojsk austriacko- niemieckich z księciem Ferdynandem na czele. Ks. Wojciech Rogoziewicz położył także olbrzymie zasługi dla uruchomienia we wsi kółka rolniczego, kasy pożyczkowo - oszczędnościowej, sklepików katolickich i biblioteki.
Następcą ks. Rogoziewicza był ks. Michał Wieliński. Po objęciu przez niego probostwa doszło do sfinalizowana w 1930 r. ważnej dla parafii transakcji. Za fundusze uzyskane ze sprzedaży części własnych gruntów parafia zakupiła od Jana Goetza - Okocimskiego zabudowania i grunty dworskie.
Warto wspomnieć o funkcjonowaniu gospodarstwa plebańskiego. Podstawowym uposażeniem kościoła parafialnego była ziemia, a wiec dochody, które przynosiło prowadzone gospodarstwo. Dużym powodzeniem cieszyły się tzw. pobożne zapisy na rzecz kościoła. W ten sposób początkowe uposażenie uszewskiej parafii wzrosło w roku 1926 z 1 łana do około 50 hektarów. Praktycznie od lat 30-tych XX w. obserwuje się systematyczną wyprzedaż i zmniejszanie się obszaru powierzchni gruntów plebańskich, a z uzyskanych środków finansuje się najpilniejsze inwestycje i renowacje kościoła. Znaczny odsetek mieszkańców Uszwi dzierżawił też małe działki gruntów plebańskich w zamian za czynsz lub prace polowe.
W latach 1800 - 1948 mieliśmy w parafii Uszew 14-tu proboszczów:

1800-1811 Ks. Baltazar Kozłowski
1811-1813 Ks. Jan Cybulski
1814-1820 Ks. Kacper Czekajski
1820-1822 Ks. Stanisław Wąsowicz p.o.
1822-1834 Ks. Jacek Midowicz
1834-1835 Ks. Mikołaj Krzyżowski p.o.
1835-1837 Ks. Wojciech Rudkowski p.o.
1837-1850 Ks. Jan Rzeszódko
1850-1851 Ks. Wawrzyniec Rzeszódko p.o.
1851-1872 Ks. Jan Mrożek
1873-1878 Ks. Józef Kalczyński
1879-1889 Ks. Piotr przyborowski
1889-1928 Ks. Wojciech Rogoziewicz
1928-1948 Ks. Michał Wieliński


Okres po II wojnie światowej zapisał się w dziejach parafii jako czas poważnych przedsięwzięć inwestycyjnych związanych z kościołem oraz obiektami towarzyszącymi. Przypadają one na probostwo ks. Kazimierza Soi, a potem ks. Jerzego Rudnika. Ważnym momentem w dziejach parafii było przybycie do niej w 1966 r. sióstr Józefitek, które objęły opiekę nad kościołem i chorymi oraz prowadziły katechizację.

Po II wojnie światowej proboszczami parafii Uszew byli:


1947 - 1966 ks. Kazimierz Soja
1966 - 1971 ks. Zdzisław Zyzda
1971 - 1997 ks. Jerzy Rudnik

Czasy współczesne

Obecnie funkcję proboszcza parafii pełni ks. Jan Kudłacz. Dzięki jego inicjatywie i zaangażowaniu parafian udało się przeprowadzić wiele inwestycji związanych z renowacją kościoła i zmianą jego otoczenia:

Rok 1997 - remont plebanii wewnątrz, wymiana instalacji elektrycznej i sanitarnej.

Rok 1998 - remont wieży kościelnej: wymiana całej konstrukcji drewnianej i pokrycie jej blachą miedzianą.

Rok 1999 - pokrycie dachu kościoła blachą miedzianą. Przebudowa sygnaturki, dostosowanie jej do stylu wieży. Remont kaplicy cmentarnej: pokrycie dachu blachą miedzianą i wykonanie zadaszenia nad schodami. Remont dachu na budynku domu parafialnego, zmiana pokrycia. Wykonanie wokół niego drenażu opaskowego.

Rok 2000 - przeprowadzenie prac mających na celu odwodnienie kościoła i osuszenie murów. Drenaż opaskowy wokół fundamentów kościoła. Zabezpieczenie murów kościoła przed wilgocią z ziemi metodą termoiniekcji. Pokrycie plebanii blachodachówką. Powiększenie placu przed kościołem, aby służył jako parking.

Rok 2001 - przerobienie i unowocześnienie instalacji elektrycznej w kościele. Założenie nowej instalacji nagłośnieniowej. Zakonserwowanie i odnowienie polichromii kościoła przy zachowaniu wszystkich obrazów i fresków. Odnowienie konfesjonałów i zakupienie dwóch marmurowych kropielnic do głównego wejścia.

Rok 2002 - dokończenie prac związanych z odnowieniem i konserwacją ołtarzy, ambony i chrzcielnicy. Odrestaurowanie stacji Drogi Krzyżowej, żyrandoli, kinkietów. Położenie nowej posadzki marmurowej w prezbiterium i zakrystii. Sprawienie nowego marmurowego ołtarza posoborowego i ambonki. Zakupienie nowych mebli do zakrystii i doprowadzenie bieżącej wody. Wykonanie nowej podłogi i posadzki na chórze. Przeprowadzenie generalnego remontu organów. Wykonanie nowej elewacji kaplicy cmentarnej. Obłożenie cokołu i schodów kaplicy płytami granitowymi. Zrobienie posadzki z mozaiki granitowej w kaplicy oraz odmalowanie jej wewnątrz. Zainstalowanie klimatyzacji w kaplicy i zamontowanie nagłośnienia. Przygotowanie pod kaplicą miejsca na pochówek kapłanów.

Rok 2003 - wykonanie w kościele nowej posadzki z granitu brazylijskiego, odremontowanie babińca i kruchty wejścia głównego, otynkowanie dołu ścian zewnętrznych.

Rok 2004 - odnowienie elewacji kościoła, obłożenie piaskowcem. Wymiana ławek w kościele, uporządkowanie alejek na cmentarzu parafialnym i położenie na nich asfaltu.

Rok 2005 - wykonanie nowego chodnika procesyjnego wokół kościoła z kostki brukowej. Zainstalowanie podświetlenia kościoła oraz urządzenia zabezpieczającego.

Rok 2006 - zainstalowanie elektrycznego napędu dzwonów. Przeprowadzenie remontu domu sióstr Józefinek.

Wszystkie omówione powyżej prace zostały sfinansowane przez parafian. Pewne środki pochodziły również od uszewskiej Polonii.

Źródła: Roman Sady, Uszew - z dziejów wsi, klucza i gminy, Kraków 1999 r.
Roman Sady, Uszew w roku jubileuszu, Kraków - Uszew 2006 r.